Khi AI có thể tạo ra hình ảnh trong vài giây, viết nội dung trong vài phút và đưa ra hàng trăm ý tưởng chỉ từ một câu lệnh, lợi thế của người làm truyền thông không còn đơn thuần nằm ở kỹ năng tạo ra sản phẩm. Với Nguyễn Ngọc Phương Linh, thủ khoa ngành Truyền thông Đa phương tiện khóa D22, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, điều quan trọng hơn là phải xác định đúng vấn đề, đặt đúng câu hỏi và nhận ra ý tưởng nào thực sự đáng để theo đuổi.
Tốt nghiệp với GPA 3,67/4,0, Phương Linh chưa vội bước ngay vào công việc sau khi rời giảng đường. Cô muốn dành thời gian hệ thống lại những kiến thức đã học, trau dồi kỹ năng mềm và chuẩn bị nền tảng cho hành trình học tập, nghiên cứu chuyên sâu hơn về truyền thông trong thời gian tới.
Chân dung thủ khoa Truyền thông Đa phương tiện D2022 Nguyễn Ngọc Phương Linh
Khi AI làm được “how-to”
Phương Linh bước vào nghề trong bối cảnh công nghệ đang làm thay đổi nhanh chóng cách nội dung được tạo ra, dữ liệu được phân tích và công chúng tiếp nhận thông tin. Với người học Truyền thông Đa phương tiện, đây vừa là cơ hội mở rộng khả năng sáng tạo, vừa đặt ra câu hỏi về giá trị của con người khi công nghệ ngày càng đảm nhiệm được nhiều công việc hơn.
Theo Linh, thách thức lớn nhất không còn nằm ở việc biết cách thực hiện một nhiệm vụ cụ thể. Khi AI có thể xử lý phần “how-to” chỉ trong vài giây, năng lực quan trọng nhất của người làm truyền thông là xác định đúng vấn đề và đặt ra những câu hỏi có giá trị.
“AI giống như một bộ khuếch đại năng lực. Nếu tư duy của mình đủ sâu, AI sẽ giúp mình đi nhanh hơn; còn nếu góc nhìn vẫn hạn hẹp, công nghệ chỉ khuếch đại chính những giới hạn ấy”, Linh chia sẻ.
Vì vậy, cô không nhìn AI như một đối thủ mà xem đây là một “đồng đội” trong công việc. AI có thể hỗ trợ xử lý dữ liệu, nghiên cứu từ khóa, nắm bắt xu hướng trên mạng xã hội hoặc khơi gợi ý tưởng. Nhờ đó, người làm truyền thông có thể giảm thời gian dành cho những công việc lặp lại để tập trung vào các nhiệm vụ đòi hỏi tư duy, cảm xúc và sức sáng tạo.
Tuy nhiên, giữa hàng trăm gợi ý do AI tạo ra, việc lựa chọn điều gì phù hợp, kể câu chuyện theo cách nào và xác định đâu là giá trị cần được giữ lại vẫn phụ thuộc vào con người. Với Linh, đó là lúc “gu” cá nhân, sự nhạy cảm và đạo đức nghề nghiệp trở thành những năng lực không thể thiếu.
Từ truyền thông đến tư duy công nghệ
Nhìn lại bốn năm đại học, Linh nhận thấy lĩnh vực truyền thông đã có nhiều thay đổi. Nếu trước đây, trọng tâm thường được đặt vào việc tạo ra nội dung thì người làm truyền thông hôm nay còn phải hiểu dữ liệu, nền tảng số và cách công nghệ tác động đến hành vi của công chúng.
AI, VR và AR cũng đang mở ra những phương thức kể chuyện mới, đưa truyền thông vượt ra ngoài khuôn khổ của hình ảnh và âm thanh để trở thành những trải nghiệm ngày càng giàu tính tương tác.
Điều này được Linh cảm nhận rõ trong quá trình học tập tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông. Kiến thức về báo chí, quan hệ công chúng và quảng cáo được đặt trên nền tảng công nghệ số. Bên cạnh sáng tạo nội dung, sinh viên còn được tiếp cận với kỹ thuật truyền thông, đồ họa, thiết kế hình ảnh, lập trình website và nhiều công cụ phục vụ quá trình sản xuất sản phẩm truyền thông.
Theo Linh, mỗi môi trường đào tạo đều có thế mạnh riêng. Nếu các trường chuyên về báo chí và truyền thông có lợi thế về nền tảng chuyên môn của lĩnh vực thì môi trường công nghệ giúp cô hình thành tư duy liên ngành – năng lực ngày càng cần thiết khi công nghệ và truyền thông không còn là hai lĩnh vực tách biệt.
Đọc và viết để rèn luyện tư duy
Thành tích học tập của Phương Linh không đến từ một phương pháp quá cầu kỳ. Hai thói quen cô duy trì trong suốt những năm đại học là đọc và viết thật nhiều.
Linh cho rằng chất lượng tư duy phần nào được quyết định bởi vốn từ của mỗi người. Khi có vốn từ phong phú, từ ngôn ngữ đời thường đến thuật ngữ chuyên ngành, người làm truyền thông sẽ có khả năng mô tả chính xác cảm xúc, phân tích vấn đề và diễn đạt ý tưởng một cách rõ ràng, mạch lạc hơn.
“Ý tưởng tốt thường bắt đầu từ một nền tảng ngôn ngữ đủ giàu”, Phương Linh chia sẻ.
Trước mỗi buổi học, Linh thường đọc tài liệu để nắm trước nội dung. Khi lên lớp, cô tập trung lắng nghe, ghi lại những ý chính, sau đó tìm cách liên hệ kiến thức với các ví dụ thực tế. Phương pháp này giúp cô ghi nhớ lâu hơn, hiểu bản chất vấn đề thay vì chỉ học để hoàn thành bài thi.
Trong hành trình ấy, những người thầy, người cô tại Khoa Đa phương tiện cũng để lại trong Linh nhiều dấu ấn. Điều cô trân trọng nhất là các giảng viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn dành thời gian góp ý cho từng bài làm, từng ý tưởng của sinh viên. Đôi khi, chỉ một nhận xét nhỏ về cách triển khai hoặc trình bày sản phẩm cũng khiến cô nhìn lại phương pháp làm việc và nhận ra những điểm mình còn thiếu.
Từ những góp ý ấy, Linh học được không chỉ kiến thức chuyên môn mà còn cả tinh thần làm nghề nghiêm túc và thái độ luôn sẵn sàng học hỏi.
Trải nghiệm để trưởng thành và sáng tạo
Bên cạnh việc học, những chuyến đi là một phần không thể thiếu trong đời sống của Phương Linh. Việc đặt mình vào những không gian và bối cảnh văn hóa mới giúp cô mở rộng góc nhìn, nuôi dưỡng sự tự tin và khơi nguồn cảm hứng sáng tạo.
Có lẽ cũng từ những trải nghiệm ấy, Linh nhìn việc học theo một cách giản dị: kiến thức trên giảng đường chỉ là điểm khởi đầu. Chỉ khi được đưa vào thực tế, qua những quan sát, va chạm và trải nghiệm chân thực, kiến thức mới có thể trở thành góc nhìn riêng của mỗi người.
Gửi lời khuyên tới các tân sinh viên D26 vừa bước vào Học viện, Linh cho rằng hoạt động Đoàn – Hội, câu lạc bộ và các dự án thực tế đều là những môi trường đáng để thử sức. Những hoạt động này không chỉ giúp sinh viên tích lũy trải nghiệm mà còn tạo cơ hội quan sát cách truyền thông vận hành trong đời sống, từ đó kiểm chứng và vận dụng những điều đã học.
Sau khi tốt nghiệp, Phương Linh dự định tiếp tục học tập, nghiên cứu chuyên sâu về truyền thông, đồng thời dành thêm thời gian tích lũy kiến thức và trải nghiệm trước khi bước vào chặng đường nghề nghiệp dài hạn.
Trong một lĩnh vực đang thay đổi từng ngày dưới tác động của AI, các công cụ chắc chắn sẽ tiếp tục nhanh hơn, thông minh hơn và đảm nhiệm được nhiều công việc hơn. Nhưng với nữ thủ khoa Truyền thông Đa phương tiện, có những năng lực người làm nghề vẫn phải tự mình bồi đắp: khả năng quan sát, tư duy đặt câu hỏi, sự nhạy cảm trước đời sống và một góc nhìn đủ riêng để không bị hòa lẫn giữa vô số nội dung được tạo ra mỗi ngày.
