Ngày 25/6/2026, 56 sinh viên đầu tiên của ngành Báo chí số, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT), vừa hoàn thành bảo vệ đồ án tốt nghiệp. Điều đáng chú ý không nằm ở những tấm bằng sắp được trao, mà ở những sản phẩm các em tạo ra. Từ AI, báo chí dữ liệu, game hóa đến Megastory tương tác, những đồ án ấy phản ánh một xu hướng đào tạo mới: nhà báo của tương lai không chỉ biết viết, mà phải biết thiết kế trải nghiệm thông tin bằng công nghệ.

56 sinh viên được chia thành 19 nhóm thực hiện đề tài. Mỗi nhóm phải hoàn thành đồng thời một báo cáo nghiên cứu và một sản phẩm báo chí số hoàn chỉnh. Kết quả bảo vệ cho thấy chất lượng đào tạo nổi bật khi 18/19 nhóm đạt loại Giỏi và Xuất sắc, chỉ một nhóm đạt loại Khá.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào tỷ lệ xếp loại, sẽ chưa thấy hết giá trị của khóa bảo vệ này. Điều đáng nói hơn là những sản phẩm tốt nghiệp đã cho thấy diện mạo của một thế hệ nhà báo hoàn toàn khác.

Khi AI trở thành công cụ làm báo ngay từ giảng đường

Trong nhiều năm, sinh viên báo chí thường được đánh giá qua khả năng viết, phỏng vấn hay biên tập. Với sinh viên Báo chí số của PTIT, đó mới chỉ là nền tảng.

Các đồ án tốt nghiệp năm nay cho thấy sinh viên đã làm chủ hàng loạt công nghệ đang định hình ngành truyền thông toàn cầu. AI được ứng dụng vào quy trình sản xuất podcast tương tác; dữ liệu được trực quan hóa bằng Scrollytelling và Interactive Storytelling; công nghệ game hóa được đưa vào các tác phẩm Newsgame nhằm tăng trải nghiệm của công chúng; Megastory, chuyên trang đa phương tiện, bảo tàng số hay báo chí nhập vai đều trở thành những sản phẩm hoàn chỉnh chứ không còn là ý tưởng trên giấy.

Đặc biệt, phần lớn đề tài đều lựa chọn những vấn đề nóng của đời sống như áp lực tâm lý của giới trẻ, bất bình đẳng việc làm, ngập lụt đô thị, cờ bạc trực tuyến, tín dụng tiêu dùng, lừa đảo trên không gian mạng hay ô nhiễm rác thải nhựa.

Công nghệ trong các đồ án không được sử dụng để tạo ra những hiệu ứng bắt mắt, mà trở thành công cụ kể chuyện, giúp thông tin dễ tiếp cận hơn, trực quan hơn và tăng khả năng tương tác với người dùng.

Đó cũng chính là triết lý của báo chí số hiện đại.

Đào tạo người thiết kế sản phẩm báo chí, không chỉ đào tạo người viết báo

Sự xuất hiện của AI đang khiến nghề báo thay đổi nhanh hơn bao giờ hết. Các tòa soạn hiện nay không còn chỉ tuyển phóng viên biết viết tin, mà cần những nhân sự có thể sản xuất nội dung đa nền tảng, hiểu dữ liệu, vận hành công cụ AI, thiết kế trải nghiệm độc giả và tham gia phát triển các sản phẩm báo chí số.

Những yêu cầu ấy đang tạo ra khoảng cách khá lớn giữa đào tạo truyền thống và nhu cầu thực tế của thị trường. Chính vì vậy, việc PTIT sớm đưa ngành Báo chí số vào đào tạo theo định hướng tích hợp giữa báo chí, truyền thông đa phương tiện và công nghệ đã tạo nên dấu ấn khác biệt.

Theo TS. Trần Duy, Phụ trách Bộ môn Báo chí – Khoa Đa phương tiện, qua các đồ án tốt nghiệp có thể thấy rõ sự trưởng thành của sinh viên không chỉ ở kỹ năng tác nghiệp báo chí mà còn ở tư duy phát triển sản phẩm số. Các em đã biết kết hợp giữa chuyên môn báo chí với công nghệ để xây dựng kịch bản tương tác, thiết kế trải nghiệm người dùng, xử lý dữ liệu và ứng dụng AI nhằm tạo nên những sản phẩm báo chí hiện đại, giàu tính sáng tạo và có khả năng đáp ứng yêu cầu thực tiễn của các tòa soạn số.

Theo thầy, đó cũng chính là những năng lực cốt lõi mà quá trình chuyển đổi số của các cơ quan báo chí đang đòi hỏi ở nguồn nhân lực trẻ.

Đón đầu nhu cầu nhân lực của thị trường truyền thông

Kết quả bảo vệ của khóa D22 cũng là minh chứng cho hướng đi tiên phong của PTIT trong đào tạo nguồn nhân lực báo chí.

Đánh giá về triển vọng nghề nghiệp của khóa sinh viên đầu tiên, ThS. Bùi Thị Vân Anh, Giảng viên bộ môn Báo chí cho rằng phạm vi việc làm của người học báo chí ngày nay đã rộng mở hơn rất nhiều so với trước đây. Nếu trước kia, sinh viên chủ yếu hướng tới các cơ quan báo chí, phát thanh và truyền hình thì trong bối cảnh chuyển đổi số, nhu cầu tuyển dụng đã mở rộng sang các doanh nghiệp truyền thông, tập đoàn công nghệ, các công ty phát triển nền tảng số cũng như bộ phận truyền thông của nhiều tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Theo cô, lợi thế của sinh viên PTIT nằm ở việc được trang bị đồng thời kiến thức báo chí, truyền thông số và nền tảng công nghệ. Điều đó giúp các em có khả năng thích ứng nhanh với môi trường làm việc mới, tham gia ngay vào quá trình sản xuất nội dung số mà không mất nhiều thời gian đào tạo lại khi AI và các công nghệ mới đang trở thành một phần không thể thiếu của hoạt động báo chí hiện đại.

Lễ bảo vệ đồ án tốt nghiệp của khóa D22 vì thế không chỉ đánh dấu sự trưởng thành của khóa cử nhân Báo chí số đầu tiên. Đó còn là lời khẳng định cho một hướng đào tạo mà PTIT đã lựa chọn từ nhiều năm trước: đào tạo những nhà báo có thể đồng hành cùng công nghệ, làm chủ công nghệ và sáng tạo những sản phẩm báo chí của tương lai.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang tái định hình cách báo chí được sản xuất, phân phối và tiếp nhận, khóa cử nhân Báo chí số đầu tiên của PTIT không chỉ đánh dấu sự trưởng thành của một ngành đào tạo mới. Đó còn là minh chứng cho một triết lý giáo dục: đào tạo người làm báo không chỉ theo kịp sự thay đổi của công nghệ, mà đủ năng lực dẫn dắt sự thay đổi ấy bằng tư duy sáng tạo, bản lĩnh nghề nghiệp và khả năng kiến tạo những sản phẩm báo chí số mang giá trị xã hội.