Trong bối cảnh công nghệ UAV, thiết bị bay tự hành và hệ thống điều phối thông minh đang phát triển rất nhanh trên thế giới, “kinh tế tầm thấp” được xem là một trong những không gian tăng trưởng mới của nền kinh tế số. Đây là lĩnh vực gắn với các hoạt động diễn ra trong không phận thấp như giao hàng bằng drone, giám sát hạ tầng, vận hành đô thị thông minh, cứu hộ, nông nghiệp số hay logistics tự động hóa.
Nhiều chuyên gia nhận định rằng, cùng với AI và tự động hóa, logistics trong kinh tế tầm thấp sẽ trở thành một phần quan trọng của hạ tầng đô thị và chuỗi cung ứng trong tương lai. Tuy nhiên, tại Việt Nam, nguồn nhân lực được đào tạo bài bản cho lĩnh vực này hiện vẫn còn rất mới, trong khi nhu cầu về đội ngũ có khả năng vận hành, quản lý và điều phối các hệ thống logistics thông minh đang ngày càng tăng.
Xuất phát từ thực tế đó, từ mùa tuyển sinh năm 2026, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông sẽ mở ngành Logistics trong Kinh tế tầm thấp. Đây được xem là một trong những ngành học tiên phong của PTIT, kết hợp giữa công nghệ số, logistics, AI, UAV và hệ thống điều phối thông minh nhằm đào tạo nguồn nhân lực cho những mô hình vận hành mới của tương lai.
Để giúp phụ huynh và học sinh hiểu rõ hơn về ngành học mới này, Ban Biên tập (BBT) trân trọng giới thiệu cuộc trao đổi với TS.Trần Thị Hoà – Trưởng Bộ môn Kinh tế Khoa Quản trị Kinh doanh 1 xoay quanh cơ hội nghề nghiệp, định hướng đào tạo cũng như tiềm năng phát triển của lĩnh vực Logistics trong Kinh tế tầm thấp trong tương lai.
TS. Trần Thị Hoà – Trưởng Bộ môn Kinh tế Khoa Quản trị Kinh doanh 1
BBT: Thưa cô “Kinh tế tầm thấp” là khái niệm còn rất mới tại Việt Nam, cô có thể giải thích đơn giản đây thực chất là lĩnh vực gì? Vì sao PTIT quyết định mở ngành Logistics trong Kinh tế tầm thấp vào thời điểm hiện nay?
TS. Trần Thị Hoà: “Kinh tế tầm thấp” (Low-altitude Economy) là khái niệm chỉ các hoạt động kinh tế khai thác không gian dưới độ cao thấp bằng các công nghệ bay thông minh như UAV/Drone, phương tiện bay tự động, kết hợp với AI, IoT, dữ liệu lớn và hệ thống điều hành số để phục vụ: logistics, vận tải, thương mại điện tử, đô thị thông minh, nông nghiệp công nghệ cao, giám sát và dịch vụ số.
Nếu trước đây logistics chủ yếu vận hành trên mặt đất thì hiện nay thế giới đang chuyển sang mô hình logistics thông minh và logistics không gian ba chiều. Có thể hiểu đơn giản, đây là bước phát triển mới của nền kinh tế số, nơi công nghệ bay và công nghệ dữ liệu được tích hợp để tạo ra hệ sinh thái vận hành thông minh trong tương lai. Dù còn khá mới tại Việt Nam, nhưng trên thế giới, kinh tế tầm thấp đang phát triển rất nhanh và được xem là: động lực tăng trưởng mới, xu hướng chiến lược của logistics tương lai và một phần quan trọng của đô thị thông minh và kinh tế số.
Dưới góc nhìn của một cơ sở đào tạo công nghệ như Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, chúng tôi nhận thấy thị trường lao động đang thay đổi rất mạnh dưới tác động của: AI, tự động hóa, thương mại điện tử, chuyển đổi số, và logistics thông minh. Doanh nghiệp hiện nay không chỉ cần nhân lực logistics theo mô hình truyền thống, mà cần những người: hiểu logistics, có khả năng ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu, vận hành hệ thống thông minh và thích ứng với nền kinh tế số. Và hiện nay, nguồn nhân lực đáp ứng được cả: logistics, công nghệ, AI và vận hành số ở Việt Nam vẫn còn rất hạn chế.
Vì thế, việc sở hữu hệ sinh thái đào tạo đa ngành và nền tảng công nghệ hàng đầu như PTIT đã tạo lợi thế đặc biệt khi phát triển chương trình “Logistics trong Kinh tế tầm thấp”. Sinh viên được học trong môi trường mạnh về AI, dữ liệu lớn, IoT, tự động hóa và chuyển đổi số, cùng hệ thống phòng lab hiện đại phục vụ nghiên cứu và thực hành công nghệ thông minh. Bên cạnh đó, PTIT có mạng lưới liên kết doanh nghiệp rộng với các tập đoàn công nghệ, logistics và thương mại điện tử, giúp sinh viên tăng cơ hội thực tập, trải nghiệm thực tế và tiếp cận nhu cầu nhân lực của thị trường tương lai.
Đây chính là lý do PTIT quyết định tiên phong phát triển Chương trình đào tạo “Logistics trong Kinh tế tầm thấp”. Chương trình được xây dựng theo định hướng liên ngành, tích hợp: Quả trị logistics hiện đại, AI, IoT, dữ liệu logistics, drone/UAV và hệ thống vận hành thông minh. Điểm khác biệt của PTIT là không đào tạo logistics theo hướng truyền thống đơn thuần, mà hướng tới: đào tạo nguồn nhân lực logistics thế hệ mới – làm chủ công nghệ, thích ứng với chuyển đổi số và đáp ứng nhu cầu nhân lực của nền kinh tế tương lai.
Chúng tôi tin rằng:đây không chỉ là một ngành học mới, mà là bước chuẩn bị cho thị trường lao động mới trong 5-10 năm tới, khi lứa sinh viên đầu tiên của PTIT tốt nghiệp, sẽ kịp thời đáp ứng nhu nhân lực của nền kinh tế.
BBT: Đây là ngành học thiên về logistics hay thiên về công nghệ nhiều hơn, thưa cô? Sinh viên sẽ học gì để có thể làm việc với UAV, robot tự hành và hệ thống điều phối bay thông minh?
TS. Trần Thị Hoà: “Logistics trong Kinh tế tầm thấp” là chương trình đào tạo mang tính liên ngành, kết hợp giữa: quản trị logistics hiện đại, công nghệ số, AI, dữ liệu, và hệ thống vận hành thông minh. Chương trình không thiên hoàn toàn về logistics truyền thống, cũng không đào tạo theo hướng kỹ sư công nghệ thuần túy, mà hướng tới đào tạo: nguồn nhân lực logistics thế hệ mới – hiểu logistics và có khả năng ứng dụng công nghệ để vận hành hệ thống thông minh trong nền kinh tế số.
UAV cất cánh tại bến phà Cần Giờ (Ảnh theo Vietnam Post)
Điểm khác biệt của chương trình tại PTIT là sinh viên không chỉ học: vận tải, kho vận, chuỗi cung ứng, quản trị logistics, mà còn được trạn bị các kiến thức về AI trong logistics, dữ liệu logistics, IoT, hệ thống điều phối thông minh, drone/UAV logistics, robot tự hành và logistics số.
Mục tiêu của chương trình không phải đào tạo sinh viên trở thành kỹ sư chế tạo drone hay lập trình robot chuyên sâu, mà là đào tạo người hiểu cách vận hành, quản trị, điều phối, và ứng dụng công nghệ vào hệ thống logistics thông minh. Sinh viên sẽ được học: cách ứng dụng UAV/Drone trong giao hàng và giám sát logistics, cách hệ thống robot tự hành vận hành trong kho thông minh, cách AI và dữ liệu hỗ trợ tối ưu tuyến đường, cách điều phối hệ thống logistics theo thời gian thực, và cách các nền tảng số kết nối toàn bộ chuỗi cung ứng. Ngoài ra, sinh viên còn được trang bị: tư duy hệ thống, kỹ năng phân tích dữ liệu, kỹ năng vận hành số, kỹ năng làm việc trong môi trường công nghệ cao. Đây là những năng lực rất quan trọng khi logistics toàn cầu đang chuyển từ vận hành thủ công sang vận hành bằng dữ liệu, AI và tự động hóa.
BBT: Ngoài doanh nghiệp logistics, ngành này còn mở ra cơ hội việc làm trong những lĩnh vực nào khác nữa không, thưa cô?
TS. Trần Thị Hoà: Do chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng liên ngành giữa: Quản trị logistics, công nghệ số, AI, dữ liệu, UAV/Drone và vận hành thông minh, nên sinh viên sau khi tốt nghiệp không chỉ làm việc trong doanh nghiệp logistics truyền thống, mà còn có cơ hội làm việc ở rất nhiều lĩnh vực mới của nền kinh tế số.
Ví dụ, sinh viên có thể làm việc trong:
- Doanh nghiệp thương mại điện tử,
- Công ty công nghệ,
- Startup logistics và startup công nghệ,
- Trung tâm điều phối vận hành thông minh,
- Doanh nghiệp chuyển đổi số,
- Hệ thống kho thông minh,
- Doanh nghiệp vận tải công nghệ,
- Các hệ sinh thái đô thị thông minh.
Ngoài ra, trong tương lai khi kinh tế tầm thấp phát triển mạnh hơn, sinh viên còn có cơ hội tham gia các lĩnh vực:
- Điều phối UAV/Drone,
- Giám sát hạ tầng thông minh,
- Logistics y tế,
- Nông nghiệp công nghệ cao,
- Quản lý dữ liệu vận hành,
- Hệ thống vận tải tự động.
Chúng tôi cho rằng trong tương lai, ranh giới giữa logistics, công nghệ và vận hành số sẽ ngày càng mờ đi. Doanh nghiệp sẽ cần những nhân lực: hiểu logistics, hiểu công nghệ, và có khả năng làm việc trong môi trường số hóa và tự động hóa cao, Vì vậy, cơ hội nghề nghiệp của sinh viên sẽ rộng hơn rất nhiều so với mô hình logistics truyền thống.
Kinh tế không gian tầm thấp mà trọng tâm là thiết bị bay không người lái nhận được sự quan tâm mạnh mẽ từ Đảng, Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp (Ảnh theo Hanoimoi.vn)
BBT: Đây có phải lĩnh vực có tốc độ thay đổi công nghệ rất nhanh? PTIT làm gì để chương trình đào tạo không bị lạc hậu? PTIT đã chuẩn bị gì về phòng lab, thiết bị và đội ngũ giảng viên trước khi mở ngành học này?
TS. Trần Thị Hoà: Phải khẳng định rằng “Logistics trong Kinh tế tầm thấp” là lĩnh vực có tốc độ thay đổi công nghệ rất nhanh. Đây là ngành chịu tác động trực tiếp của: AI, dữ liệu lớn, IoT, tự động hóa, UAV/Drone, robot tự hành, và hệ thống vận hành thông minh. Chỉ trong vài năm gần đây, thế giới đã chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ trong logistics số, kho thông minh, giao hàng tự động, và điều phối vận hành bằng dữ liệu thời gian thực.
Vì vậy, khi phát triển chương trình đào tạo này, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông xác định rất rõ,chương trình không thể đào tạo theo mô hình “kiến thức tĩnh”, mà phải được xây dựng theo hướng mở, cập nhật liên tục và gắn chặt với công nghệ thực tiễn.
PTIT có thế mạnh về công nghệ số, AI, dữ liệu, chuyển đổi số, và hệ thống thông minh, nhờ đó, chương trình được thiết kế theo hướng liên ngành, tích hợp: Quản trị logistics hiện đại, logistics số, AI logistics, dữ liệu logistics, UAV/Drone, và vận hành thông minh.
Để chương trình không bị lạc hậu, PTIT định hướng: cập nhật học phần theo xu hướng công nghệ mới, tăng cường học theo dự án, kết nối doanh nghiệp, đưa các bài toán thực tế vào giảng dạy, và tăng tỷ trọng thực hành công nghệ.
Bên cạnh đó, Học viện đặc biệt chú trọng xây dựng hệ sinh thái đào tạo phục vụ ngành học này.
Về cơ sở vật chất, PTIT có lợi thế về hệ thống phòng lab công nghệ, phòng thực hành AI và dữ liệu, hạ tầng nghiên cứu IoT, hệ sinh thái chuyển đổi số, và môi trường công nghệ hiện đại. Đây là nền tảng rất quan trọng để phát triển các học phần liên quan đến logistics thông minh, dữ liệu logistics, hệ thống điều phối, và công nghệ vận hành trong kinh tế tầm thấp. Về đội ngũ giảng viên, chương trình được phát triển theo hướng kết hợp:giảng viên logistics, giảng viên công nghệ, chuyên gia AI, chuyên gia dữ liệu, và sự tham gia của doanh nghiệp. Điều này giúp sinh viên không chỉ học lý thuyết mà còn tiếp cận xu hướng công nghệ mới, nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, và các mô hình logistics tương lai.
Tôi tin rằng điều quan trọng nhất trong đào tạo hiện nay không chỉ là dạy kiến thức hiện tại, mà là giúp sinh viên có khả năng thích ứng với sự thay đổi công nghệ trong tương lai. Đó cũng chính là triết lý khi PTIT xây dựng chương trình “Logistics trong Kinh tế tầm thấp”: đào tạo nguồn nhân lực có tư duy công nghệ, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng với hệ sinh thái logistics thông minh của nền kinh tế số.
Xin trân trọng cảm ơn TS. Trần Thị Hoà về những chia sẻ bổ ích này!
