Hà Nội, ngày 21/8/2026 – Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) chủ trì tổ chức Hội thảo quốc tế “Startup ở bối cảnh quốc tế” trong khuôn khổ Vietnam Startup Community Day 2026. Tại hội thảo, các chuyên gia ươm tạo từ Trung Quốc, Singapore và Canada cho rằng nhà khoa học không nhất thiết phải tự điều hành startup; điều cần hơn là tìm được đội ngũ kinh doanh phù hợp để đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm ra thị trường. Đây cũng là hướng PTIT đang triển khai với các dự án của giảng viên, sinh viên.

KINH NGHIỆM TỪ TRUNG QUỐC, SINGAPORE VÀ CANADA: STARTUP KHÔNG THỂ LỚN MỘT MÌNH

Một công trình nghiên cứu có thể tạo ra công nghệ mới, nhưng để công nghệ trở thành sản phẩm và tìm được khách hàng là cả một chặng đường dài với nhiều bước, theo ông Wang Fei, Phó Tổng Giám đốc TusStar – mạng lưới ươm tạo khởi nghiệp công nghệ hàng đầu Trung Quốc, xuất phát từ Đại học Thanh Hoa. Theo ông, một trong những thách thức lớn nhất khi đưa nghiên cứu từ trường đại học ra thị trường là tìm đúng đội ngũ để bắt đầu quá trình kinh doanh.

“Kinh doanh khác với nghiên cứu”, ông nhấn mạnh, thêm rằng giáo sư hay chủ nhiệm đề tài không nhất thiết giữ vai trò giám đốc doanh nghiệp, bởi họ quen với nghiên cứu, còn làm kinh doanh đòi hỏi cách tiếp cận khác. Theo kinh nghiệm của TusStar, các giáo sư nên tìm đối tác từ thị trường: một giám đốc công nghệ đủ khả năng phát triển, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm, cùng một giám đốc điều hành lo nhân sự, huy động vốn và vận hành doanh nghiệp. Đội ngũ đó có thể là cựu sinh viên, sinh viên trong chính nhóm nghiên cứu hoặc một người mà nhà khoa học tin tưởng, trong khi nhà khoa học tiếp tục đóng góp chuyên môn.

Ông Edward Lim, đại diện Block71 – trung tâm khởi nghiệp thuộc Đại học Quốc gia Singapore – cũng nhìn thấy vấn đề tương tự. Theo ông, khoa học tập trung vào tính mới và có thể không nhằm giải quyết một vấn đề cụ thể, trong khi startup thường bắt đầu từ một vấn đề của khách hàng. Vì doanh nghiệp spin-off thường ra đời từ kết quả nghiên cứu, việc thay đổi tư duy của nhà khoa học là một trong những điểm khó gỡ nhất: nhà khoa học cần nhìn công nghệ theo hướng khác, không chỉ tập trung vào phát minh mà phải điều chỉnh để giải quyết một đề bài cụ thể.

Ông Lim cho rằng giáo sư hoặc nhà phát minh có thể duy trì một tỷ lệ sở hữu cổ phần nhất định và tập hợp đội ngũ có nền tảng khác nhau, thay vì trực tiếp quản lý doanh nghiệp. Sự đa dạng của đội ngũ, tư duy giải quyết vấn đề và khả năng thích ứng là ba điểm tạo nên một spin-off thành công, theo chuyên gia Block71.

Ông Marcuz Tan, CEO Boustead APEX, Inc. (Singapore), giới thiệu mô hình venture builder – tổ chức hỗ trợ đồng hành cùng startup như một đồng sáng lập, cùng xây sản phẩm, chiến lược và thâm nhập thị trường, gắn huy động vốn với lộ trình IPO hoặc M&A. Bà Zehra Khoja, nguyên công tác tại McGill Dobson Centre for Entrepreneurship, chia sẻ con đường vào thị trường Bắc Mỹ qua hệ sinh thái Canada: kiểm chứng thị trường, xây dựng đối tác rồi mới mở rộng.

Ba cách tiếp cận khác nhau nhưng các chuyên gia đều khẳng định startup không thể phát triển đơn lẻ. Phía sau một doanh nghiệp công nghệ trưởng thành phải là cả mạng lưới gồm trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức hỗ trợ, doanh nghiệp, nhà đầu tư, chuyên gia và thị trường.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐÓNG VAI TRÒ ĐẶC BIỆT QUAN TRỌNG

Với Việt Nam, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới không chỉ là tiếp tục mở rộng mạng lưới quốc tế, mà phải biến những kết nối đó thành năng lực cụ thể cho startup. Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái trong đó startup trong nước có thể chủ động tiếp cận thị trường, nguồn vốn và mạng lưới chuyên gia toàn cầu; đồng thời Việt Nam cũng cần trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các đối tác, nhà đầu tư và mô hình đổi mới sáng tạo quốc tế.

Trong tiến trình đó, trường đại học đóng vai trò đặc biệt quan trọng bởi đây là nơi hội tụ nguồn nhân lực trẻ, hoạt động nghiên cứu và công nghệ mới. Phó Giáo sư Tiến sĩ Trần Quang Anh, Phó Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT), cho biết PTIT đang từng bước phát triển hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp thông qua các chương trình ươm tạo, tăng tốc, không gian sáng tạo, hỗ trợ sở hữu trí tuệ và mở rộng hợp tác với các đối tác quốc tế tại Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc, Canada và Australia. Định hướng tiếp theo của Học viện là tăng cường chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tạo thêm con đường để startup sinh viên/giảng viên tiếp cận thị trường quốc tế và mạng lưới cố vấn toàn cầu.

Đặc biệt, khởi nghiệp trong trường học và đại học cũng đang đứng trước một bước chuyển quan trọng. Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035” đặt ra yêu cầu hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục theo hướng đồng bộ, tăng cường kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các chủ thể hỗ trợ.

Theo cách tiếp cận mới, hoạt động khởi nghiệp trong nhà trường không chỉ dừng ở ý tưởng hay cuộc thi, mà cần tạo ra một hành trình hỗ trợ liên tục, từ hình thành ý tưởng, phát triển dự án, ươm tạo, thử nghiệm, kết nối nguồn lực đến thương mại hóa.

Vietnam Startup Community Day 2026 không chỉ là nơi chia sẻ những câu chuyện thành công từ các hệ sinh thái quốc tế, mà còn là dịp để cộng đồng khởi nghiệp Việt Nam cùng nhìn lại những yêu cầu của giai đoạn phát triển tiếp theo.

Với chủ đề “Stories, Lessons and Future – Câu chuyện, Bài học và Tương lai”, Vietnam Startup Community Day 2026 hướng tới bước chuyển từ kết nối để biết nhau sang kết nối để hợp tác, cùng tạo giá trị và từng bước nâng cao năng lực đưa startup Việt ra thị trường toàn cầu.